Kafa kemikleri üzerine gelen travmatik etkilerle kafa kemiklerinde genellikle kapalı fissür tarzında veya parçalı kırıklar meydana gelir. Kafa kemikleri kırıklarında şifa süresi değişiktir. Bu süre diğer kemiklerdeki kırık şifalarından farklı olup süresi birkaç ay olup bir seneye kadar değişmektedir. Kafa kemiklerinde görülen kırıkları kafatası kırıkları ve kafa kaidesi kırıkları olmak üzere ikiye ayırıp tetkik etmek klasik olmuştur. Bu ayırım septomların biraz farklılık göstermesinden ileri gelmektedir.
Kafatası Kırıklarında Görülen Belirtiler
Palpasyonda bir çöküntünün hissedilmesi (Fissür tarzında ki kırıklarda bu bulgu yoktur)
Beyin sarsılması, kontüzyon veya kompresyon belirtileri
İki cepheli olarak yapılan grafilerde kırık hattı
Menengia medianın yırtılması halinde:
- Kommosyo serebi
- Aldatıcı iyileşme devri veya serbest ara
- Beyin sıkışması arazları
- Kusmalar
- Yeniden şuur kaybı
- Tazyik nabzı
- Beynin motor bölgesinde tazyike bağlı belirtiler
Beyin Sıkışması
Beyin sıkışması genellikle commotio ve contissionun kompikasyonudur. Fakat travmadan sonra ilk ikisi ortaya çıkmadan da görülür. Travmanın etkisi ile olan subdural veya epidural kanamalardan ileri gelir. Damar yırtılmaları, kafatası kırıkları çöküntü kırıkları esnasında ortaya çıkar.
Subdural ve epidural kanamaların beyin sıkışması arazı verebilmesi için 50 cc den fazla olması gerekir. Beyin sıkışması arazları hemen travma anında görülmez. Klinik belirtiler kanamanın şiddet ve miktarına bağlı olarak 15 dakika veya birkaç gün veya bir hafta sonra meydana çıkabilir. Çöküntü kırıklarında belirtiler hemen travmadan sonra ortaya çıkar. Tabi burada kan toplanması değil kırık kemiğin beyin üzerine tazyiki söz konusudur. Kanamaya bağlı beyin sıkışması arazı klasik olarak şöyledir.
A- Beyin sarsılması belirtileri commosio cerebri
B- Açık safha hasta normaldir.
C- Beyin sıkışması belirtileri: Belirtiler kanamanın şiddetine bağlı olarak değişir.
Beyin sıkışması belirtilerini şu şekilde özetlemek mümkündür.
Başlangıçta;
- Çırpınmalar
- Baş ağrıları
- Ruhi eksitabilite
- Nabızda yavaşlama
İleri Safhada
- Çırpınmalarda (konvilsionlar) artma
- Felç
- Koma
- Cheyne Stokez tipi solunum
- Süratli ve gayrımuntazam nabız
- Kusma (Başlangıç safhasında da vardır).
- Staz papiller nadir bir bulgudur.
- Gözlerin kanamalı olan «tarafa kayması
- Reflekslerde şiddetlenme
- Göz bebeklerinde değişiklik,
Beyin ezilmesi
Genellikle kafatası kırıkları ile birliktedir. Beyin sarsılmasına nazaran daha ciddi bir klinik birimdir. Burada beyinde makroskopik ciddi bozukluklar söz konusudur. Ağır vazife bozuklukları ve arazları dikkati çeker.
Belirtiler beyin sarsıntısındaki gibi fakat geçici değildir, devamlıdır. Ayrıca beyin korteksini ilgilendiren konvulsionlar ve felçlerde vardır.
Yukarıda da belirtildiği gibi şuur kaybı devamlıdır ve uzun sürer. İyileşmede yavaş olur. Şifadan sonra Jackson tipi epilepsi yerleşebilir. Kusma, baş dönmesi ve baş ağrısı gibi belirtiler aylarca sürebilir.
Tedavi bir önceki gibidir. Teneffüs güçlüğü ilerliyorsa entübasyon veya trakeatomi yapılır. Oksijen verilir. Şok mevcutsa intra venöz serum, plasma, yapılır. Konvülsiyonlu vakalarda 3 hafta yatak istirahatı yaptırılır. Bu tip vakalara barbütürikler ve morfin verilmemelidir.